Stijf gevoel in handen of voeten ? Word je ’s morgens wakker met stijve handen of voeten die pas na wat bewegen weer soepeler worden? In de Ayurveda wordt zo’n zwaar en stram gevoel onder andere in verband gebracht met ama. En juist daarbij wordt traditioneel veel aandacht besteed aan warmte, beweging, een goede spijsvertering én een paar heel gewone kruiden uit de keuken.
Je wordt wakker, stapt uit bed… en je handen en voeten lijken nog niet wakker te zijn. Herken je dat? Dat stijve gevoel in je handen en/of voeten? Alsof je lichaam eerst nog even op gang moet komen? Je handen voelen stram, je voeten een beetje stijf. En pas nadat je wat hebt bewogen, wordt het langzaam beter. Binnen de Ayurveda bestaat daar een interessant begrip voor: het heet ama.
Wat is ama en hoe ontstaat het?
Ama is een begrip uit de eeuwenoude Ayurvedische gezondheidsleer. Het wordt traditioneel omschreven als iets wat ontstaat wanneer voeding niet goed wordt verteerd en verwerkt. Je zou het eenvoudig kunnen vergelijken met een kachel die niet goed brandt. Als het vuur krachtig brandt, blijft er weinig achter. Maar brandt het vuur slecht, dan krijg je rook en resten.
Zo kijkt de Ayurveda ook naar onze spijsvertering. Het spijsverteringsvuur wordt agni genoemd. Wanneer die vertering niet optimaal verloopt, zou volgens de Ayurveda ama kunnen ontstaan.
Ama is overigens geen stof die een arts in je bloed kan meten. Het is een traditioneel Ayurvedisch begrip waarmee een toestand van zwaarte, traagheid en onvolledige verwerking wordt beschreven. Volgens de Ayurveda kun je dat bijvoorbeeld merken aan een zwaar gevoel, een opgeblazen buik, weinig energie, een beslagen tong of een lichaam dat ’s morgens maar moeilijk op gang lijkt te komen.
Waar zit die ama dan?
Volgens de Ayurveda ontstaat ama in eerste instantie in het spijsverteringsgebied, maar zou het daar niet noodzakelijk blijven. De traditionele leer beschrijft dat ama zich door het lichaam kan verspreiden en zich gemakkelijker kan ophopen op plaatsen die al wat zwakker of trager zijn.
Bijvoorbeeld:
► In de gewrichten – stijve vingers, stramme knieën en ochtendstijfheid
► In de darmen – een opgeblazen gevoel, gasvorming en een zware buik
► In het hoofd – een wazig of zwaar gevoel en moeilijk op gang komen
► Bij de slijmvliezen – veel slijm en een zwaar of verstopt gevoel
► In de spieren – loomheid en een zwaar lichaam
► Bij je energie – moe wakker worden en weinig fut hebben
Volgens de Ayurveda kunnen onder andere zware, vette en moeilijk verteerbare voeding, veel koude voeding, onregelmatig eten en langdurige stress de spijsvertering uit balans brengen.
Daarom draait de traditionele aanpak bij ama niet om één wondermiddeltje. Het gaat juist om warmte, beweging, regelmaat, rust en een goede spijsvertering. En daar komen onze keukenkruiden om de hoek kijken.
Eerst de waterkoker aan…
Je hoeft daarvoor echt niet onmiddellijk naar een exotische Ayurvedische winkel. Gember, kurkuma, zwarte peper en Ceylon-kaneel zijn kruiden die binnen de Ayurveda al heel lang worden gebruikt. Vooral warme dranken zijn populair om het lichaam ’s morgens rustig op gang te helpen.
En eigenlijk is dat helemaal niet zo’n vreemd idee. Een warme mok thee, daarna even wandelen, een paar rustige rek- en strekoefeningen en je lichaam de tijd geven om wakker te worden.
Binnen de Ayurveda worden kou en langdurig stilzitten juist gezien als factoren die een stram gevoel kunnen versterken. De Ayurveda kijkt namelijk niet alleen naar wat je voelt, maar probeert ook te begrijpen waarom je lichaam zich zo voelt. En soms begint zo’n ochtendritueel gewoon in de keuken.
Recept voor een verwarmende Ayurvedische ochtendthee
Deze thee is heel eenvoudig zelf te maken.
Je hebt nodig:
- 3 dunne plakjes verse gember
- ½ theelepel kurkumapoeder
- een klein stukje Ceylon-kaneelstok of een snufje Ceylon-kaneel
- een héél klein snufje zwarte peper
- 300 ml water
Doe alles in een klein pannetje en breng het water aan de kook.
Laat de thee vervolgens ongeveer 5 minuten heel zachtjes koken. Zet het vuur uit en laat hem nog een paar minuten staan. Zeef de thee en drink hem lekker warm. Wil je hem wat zachter van smaak? Dan kun je er, wanneer de thee iets is afgekoeld, eventueel een klein beetje honing aan toevoegen.
Maak er een ochtendritueel van
Verwacht niet dat je na drie koppen thee ineens uit bed springt alsof je twintig bent.
Ayurveda draait juist vaak om regelmaat. Maak er bijvoorbeeld een rustig ochtendritueel van: een kop warme kruidenthee, daarna even bewegen of een klein stukje wandelen en vervolgens een warm ontbijt.
Kijk vooral hoe je lichaam daarop reageert. En natuurlijk is niet ieder stijf gevoel automatisch ama of een Ayurvedische disbalans.
Word je regelmatig erg stijf wakker, houdt de stijfheid lang aan of zijn je handen, voeten of gewrichten ook rood, warm, pijnlijk of gezwollen? Laat er dan een huisarts naar kijken. Ochtendstijfheid kan namelijk ook een medische oorzaak hebben. Maar voor gewone stramheid in de ochtend kan zo’n warme mok thee een heerlijk begin van de dag zijn.
Met een hartelijke groet,
Tieneke