6 Lekkere smaakmakers in je gerechten (de basis van een ayurvedische maaltijd met veel tips)

Standaard

Dat ik graag kook is wel duidelijk, anders zou ik 10 jaren geleden geen foodlog begonnen zijn. Er zijn meerdere artikelen op deze blog die gaan over de 6 smaken. Volgens de ayurvedische regels zouden deze 6 smaken in ieder gerecht toegepast moeten worden. Dat is omdat onze smaak invloed heeft op onze lichamelijke gezondheid.  In de oude ayurvedische gezondheidsleer werd gesteld  dat er in iedere maaltijd alle 6 smaken aanwezig moeten zijn. Echter alléén deze smaken te gebruiken, doet afbreuk aan de volle smaak van een gerecht. Wat kun je gebruiken ? Hier vind je een leuk artikel over lekkere smaakmakers in de keuken, en welke dat zijn.

Wat smaakt goed in onze gerechten ?

Zoet, zout, zuur, bitter, scherp en samentrekkend zijn de 6 smaken. Ooit eens heb ik een uitgebreid artikel geschreven over de invloed van deze 6 smaken. En over wélke invloed ze hebben op ons lichaam en onze gezondheid. Wat ze precies doen, in ons lichaam. En wat er gebeurt als je van één smaak teveel of te weinig krijgt.

Je kunt ze púúr gebruiken, maar het is lekkerder om ze te met elkaar te mengen. Een ideale manier om ze te mengen is om olie te gebruiken. Olie ‘draagt’ de smaak. Je zou alléén de smaak ‘zuur’ kunnen krijgen door citroen te gebruiken. Maar een paar kaffirblaadjes te gebruiken, is misschien nog wel lekkerder. Hier komen 6 lekkere smaakmakers in je gerechten  

Bergamot and leaf on white background. Isolate bergamot on white background.

1. Kaffirblaadjes (zuur)

De zure smaak vind je in voedingsmiddelen zoals citrusvruchten, zure room, yoghurt, azijn, kaas, citroen, groene druiven en gegist voedsel en kaffirblaadjes.

Wat zijn kaffirblaadjes ? Het zijn de blaadjes van de limoenboom. Ze zijn een beetje rond. Men noemt het ook wel ‘djeroek perut’. Ze groeien altijd met zijn tweetjes aan de takken. Soms zelfs wel met 3 blaadjes. En zo koop je ze ook. De blaadjes ruiken en smaken heerlijk naar limoen. Je kunt ze vaak wel in een toko of op de markt kopen. Invriezen gaat prima, maar vries ze niet in één keer ín. Verpak ze met 3 a 4 blaadjes tegelijk, en doe het dan in een diepvriesdoosje.

Je gaat deze blaadjes in hun geheel meestoven in een gerecht. In een curry of in een soep. Als het gerecht klaar is, vis je de blaadjes er weer ui, want je eet deze niet op. Je kunt deze blaadjes soms vers kopen, maar gedroogd zijn ze ook lekker en gemakkelijk te gebruiken. Samen met een citroengras stengel en kokosmelk maken ze van ieder stevig groente gerecht een oosterse traktatie.

TIP : Je kunt  deze combinatie met álle soorten groenten gebruiken. Met boontjes is het bijvoorbeeld erg lekker. Was en snij de boontjes. Doe ze in de pan. Sla even een citroengras (aan de dikke kant) 2 a 3 maal plat, en doe deze ook in de pan. 3 kaffirblaadjes erbij doen. Half water en half kokosmelk in de pan. Een theelepel koriander zaadjes. Peper en zout erbij. Schepje sambal. En je hebt je goede combinatie van de smaken.

Als je deze kaffirblaadjes niet kunt krijgen, dan kun je óók een (een goed afgewassen biologische) citroen invriezen. En er wat van afraspen, en door je gerecht doen. En de citroen terug in de vriezer doen.

Lees de rest van dit bericht

De Geneeskrachtige Kruiden serie (Oregano)

Standaard

De Geneeskrachtige Kruidenserie foto

Oregano, het is de geur die je, als je een pizzeria binnenkomt,  direct  herkent. De heerlijke kruidengeur uit de oven, van de warm bakkende pizza. Het is een makkelijk te kweken plant. Wist je dat oregano ook vaak wilde marjolein of majoraan genoemd wordt ? De Latijnse naam van oregano is “Origanum Majorana” of “Origanum Vulgare”. De wilde marjolein is zoeter dan de oregano. Want is van dezelfde plantenfamilie. De ‘vulgare’ soort  is de oregano die we in de winkels vinden. En op de pizza’s. Deze soort heeft een groene tot lichtgroene blaadjes met sóms een iets viltige buiten kant. En de geur is onmiskenbaar. Hier vind je een leuk en informatief artikel over oregano.

Wat is oregano ?

Oregano is een van de belangrijkste en meest gebruikte kruiden uit het Middellandse zeegebied. Het heeft een heerlijk eetlustopwekkend aroma. Dit kruid wordt veel gebruikt in Spanje, Griekenland en vooral in Italië. Waar het onmisbaar is op de pizza. En vooral op de pizza “Napolitana” en de pizza “Margarita”

oregano

Oregano

De meeste oregano groeit gewoon in het wild in het Mediterrane gebied. De oorsprong van dit kruid ligt in Griekenland, maar Turkije is de belangrijkste leverancier. En wist je dat er ontelbare soorten oregano zijn ? Gouden oregano, witte en donkere oregano. Ook is er bonte oregano. Ze ruiken allemaal sterk en erg aromatisch, vooral als ze onder de brandende zon groeien, waardoor de etherische oliën geconcentreerder worden.

Het is een winterharde plant die ongeveer 75 cm hoog wordt. En ze heeft paarse bloemetjes is de bloei. Ze zijn familie van de ‘labiatae’ familie. Net als de munt, salie en tijm. In veel landen heerst verwarring over de vele verschillende soorten, maar wat ze allemaal hetzelfde hebben is hun etherische olie thymol en carvracol.

Weetjes over oregano in de keuken

In de keuken zijn de verschillende sterk ruikende oregano soorten van Kreta bekend als ‘rhigani’.  In Mexico noemt men het ‘wilde oregano’, en wordt het veel gebruikt in de ‘enchiladas’

Na de 2e Wereldoorlog namen de soldaten, die in Italië waren gestationeerd, de oregano mee naar Noord Amerika.  De soldaten waardeerden het Italiaanse eten bijzonder, en nemen verschillende kruiden mee.

Meer naar het zuiden, in Latijns Amerika, was de oregano al in gebruik als belangrijke smaakmaker in een mengsel met chilipoeder. Een pittig en zeer lekker ruikende smaakmaker. Oregano smaakt uitstekend bij gegrilde vis, calamares, in vullingen en in worstvullingen.

Gebruik nooit teveel oregano, dat overheerst het gerecht. De allerbeste boezemvriend van oregano is de tomaat.

oregano tomatensaus

Oregano tomatensaus. Mmmm… !

 Waarom ? Omdat de licht zepige alkaline smaak van oregano volledig wordt geneutraliseerd door het zuur van de tomaat.  En de zuren van de tomaat worden zoeter van smaak door de oregano.

  • Oregano en mozzarella zijn eveneens dikke vrienden, oregano versterkt de wat flauwe smaak van de mozzarella.
  • Vandaar de pizza Margarita met oregano, tomaat en mozzarella
  • Wie niet van de Italiaanse keuken houdt, kan de oregano gebruiken bij gebakken aardappeltjes en bij gegrilld vlees van de BBQ
  • Een aardappelgratin met oregano ! Mmmm,.. !
  • Oregano past ook uitstekend bij zuurkool
  • Men deed vroeger oregano in de wijn, om de liefdeskrachten op te roepen
  • Een mengsel van basilicum, oregano, tijm en rozemarijn kan het zout in een gerecht geheel vervangen.
  • De smaak van oregano past uitstekend bij de smaak van pepermunt, laurier, knoflook, paprika, rozemarijn, salie, tijm en jeneverbessen
  • Kook oregano altijd méé in je recepten, gebruik het niet te veel vers.

Welke planten passen het beste bij de oregano op de vensterbank of in de tuin ?

Het is bijzonder dat er zoveel kruiden uit één plantenfamilie zijn. De ‘lipbloemigen’. De bladeren van de oregano staan kruisgewijs. Ze komen alléén voor in Zuid Limburg, en zijn daar ook zeldzaam. Oregano groeit op warme plaatsen, die uit de wind en in de zon staan. Oregano staat het liefst bij salie, tijm en rozemarijn. Omdat ze van dezelfde plantenfamilie zijn. En de verzorgelfjes hier dus óók van dezelfde familie zijn.

De Geneeskracht van oregano ?

In oude tijden werd oregano veel gebruikt tegen klachten in het maag- en darmkanaal. Oregano is een sterk kruid en heeft een desinfecterende werking op ons spijsverterings kanaal. Ook stimuleert de oregano de afscheiding van verterings sappen in ons lichaam. En werkt eveneens bloeddruk verlagend.

De looistoffen in deze plant helpt tegen diarree, daarom kun je in veel oude kruidenboeken een recept aantreffen van oregano thee tegen ‘doorloop’.

En, net als tijm, werd oregano gebruikt tegen hoest en prikkelhoest. Het bevat dezelfde etherische olie, genaamd thymol. Het werd ook gebruikt tegen tandvleesontstekingen en tegen keelpijn, door ermee te gorgelen. Maar oregano is hiertegen minder sterk en doeltreffend als de tijm.

Oregano werkt krampwerend, en verdrijft de darmgassen. Helpt bij een gebrek aan eetlust en tegen galklachten.

Het is een oeroud middel voor vrouwen met menstruatieklachten.

Ook staat beschreven dat oregano kan helpen tegen infecties van nagels of huid. Oregano is een desinfecterend kruid. Een candida infectie of infecties in de huid of nagels. Of daaruit voorkomend, zouden kunnen helpen, smeer het dan 3 maal per dag ín met oregano olie.

oregano snavel

In het ‘snavel masker’ zaten kruiden, waarvan men dacht dat het tegen de ziekte kon helpen

In de Middeleeuwen droegen de ‘doktoren’ een soort lange snavelneus. Deze was gevuld met kruiden, om de ingeademde lucht zuiver te houden.

Sterke oregano thee : Neem 3 theelepels gedroogde of 6 theelepels verse oregano. Doe het in een theekopje gekookt water. Dek het af met een dekseltje. En laat het 10 minuten staan. Afzeven en opdrinken. Kan helpen tegen diarree. Of gebruik het als gorgeldrank tegen keelpijn. Spoel ermee tegen tandvleesontstekingen, daarna uitspugen.

Oregano bad extract  : Dat heb ik ook een keer geprobeerd, het was aangenaam. Omdat het desinfecterend werkt, en ik had een wond aan mijn scheenbeen had. Maar ik heb de hele avond naar een pizza geroken. Mijn man had lol. Toch proberen ? Neem 100 gram gedroogde oregano bladeren. Doe de 100 gram gedroogde oregano in een pan en overgiet het met 1 liter kokend water. Laat het tot het kookpunt komen en draai het vuur uit. Ongeveer een kwartier laten staan. Afzeven en deze vloeistof in een warm bad vol water erbij gieten.

Tip : vervang 50 gram oregano voor 50 gram salie en kamille.

Hoe kan ik zelf het beste oregano kweken ?

Ja, dat is een leuke vraag. Ik heb dat zelf eens een keer gedaan, en dat was vrij snel een woekerende plant geworden. Overal groeide oregano, maar het vervelende was, dat Nederland te koud is om de sterke oregano geur en smaak te krijgen. Dus had ik bakken vol met ‘oregano onkruid’. Ze roken naar niets, en smaakten naar niets. Ze zagen er alleen uit als oregano.

Wil je het tóch proberen ? Zoek dan een droge, goed waterdoorlatende plek op. En zeker op een zonnige plek uit de wind. Zaai of plant de oregano in het begin van mei, wanneer de temperatuur bóven de 15 grdn is.

Deel de plant doormidden vóór de bloei, als je deze wilt gaan stekken. Aan het einde van de zomer kun je de hele plant oogsten (behalve de wortels natuurlijk) en de oregano in kleine bosjes ophangen om te drogen.

Verder nog wat leuks of wetenswaardigs over oregano ?

Ja, een paar leuke dingen weet ik nog wel.

  • Oregano is een oud kruid. De oude Egyptenaren kenden het ook al. Ze dachten dat oregano het heilige kruid van Osiris, de God van de doden was. En weefden daarom oregano door hun rituele kronen en kransen om de God Osiris te eren en gunstig te stemmen.
  • De oude Grieken hadden een ander idee van oregano, ze gebruikten het als tegengif bij een vergiftiging.
Oregano, mooi en lekker !

Oregano is ook mooi om te zien,

  • In de Middeleeuwen gebruikte men oregano tegen liefdesverdriet, hartzeer en eenzaamheid.
  • Oregano is afgeleid van het Griekse ‘oros’, dat betekent berg en ‘ganos’: vreugd
  • In de oudheid werd het kruid door Aphrodite verheven tot vredessymbool. Zo vlocht men bruidskronen van het kruid om liefde en respect te symboliseren.
  • Romeinen schonken elkaar bosjes oregano ten teken van vriendschap.
  • Men noemt oregano vroeger ook bergvreugde en welghemoet.
  • Aristoteles meldde dat schildpadden die een slang verzwolgen onmiddellijk oregano moesten eten om niet dood te gaan, zodoende werd oregano ook door mensen als tegengif ingenomen. Misschien heet ‘oregano’ daarom ook wel ‘slangenkruid’.
  • Grieken en Romeinen gebruikten oregano om vlees, vis, groenten en wijn te kruiden. 
  • Ook wordt er gezegd dat boeren hun vee graag lieten grazen op velden waar veel oregano groeide, in de overtuiging dat dit het vlees lekkerder maakte.
  • Oregano heeft de volgende vitamines en mineralen: Vitamine A, Vitamine B3 en B6, Vitamine E, Vitamine K, Calcium, Kalium. En ook Fosfor en IJzer en Mangaan

Waar smaakt oregano goed bij ? 

Oregano is heerlijk in frisse en ietwat kruidige salades en in soep zoals tomatensoep of pompoensoep, maar ook in een omelet en in vis- of vleesgerechten (stoofvlees, rundvlees, varkensvlees en gevogelte).

Strooi fijngehakte oregano ook eens over een vers gemaakte pizza.

En als het over groente gaat, dan combineert oregano prima bij komkommer, tomaat, aubergine, boontjes en courgette. Maar oregano kan ook lekker in een verse kruidenboter zijn.

Zijn er ook contra indicaties met oregano

Ja, die zijn er wel, maar niet veel. Ten eerste moet je er geen overdreven of veel te veel van nemen. Want daar kun je hoofdpijn van krijgen.  En als je zwanger bent is het beter om helemaal geen oregano te eten.

Zijn er lekkere recepten met oregano ?

Ja, die zijn er. Ik heb er twee uit mijn grote verzameling uitgekozen.

Meer artikelen uit deze De Geneeskrachtige Kruiden serie ? 

  1. https://degeneeskrachtigekeuken.nl/2021/03/07/de-geneeskrachtige-kruiden-serie-deel-1-inleiding/
  2. https://degeneeskrachtigekeuken.nl/2021/03/14/de-geneeskrachtige-kruiden-serie-tijm/
  3. https://degeneeskrachtigekeuken.nl/2021/03/28/de-geneeskrachtige-kruiden-serie-salie/
  4. https://degeneeskrachtigekeuken.nl/2021/04/11/de-geneeskrachtige-kruiden-serie-rozemarijn/

Met een hartelijke groet van Tieneke 

Zoekt u de beste curcumine longa en/of kurkuma longa ? Ik, persoonlijk, beveel u dekurkumaspecialist aan. Een webshop met brede specialistische kennis over kurkuma en curcumine en veelzijdige hoogwaardigezuivere producten. Zij zijn gewoon de beste als het over kurkuma gaat ! De beste kwaliteit voor de laagste prijs. Natuurproducten volgens de oude 100 % natuurlijke ayurvedische methode. Zonder enige vorm van toevoegingen. 

Disclaimer : Raadpleeg bij twijfel altijd een arts. Samensteller doet geen claims over diagnose, behandeling, genezing of ziektepreventie. De inhoud van dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden. Houd er rekening mee dat de inhoud van dit artikel nog niets is geëvalueerd door medisch deskundigen. Geen van deze informatie dient te worden opgevat als medisch advies.  Raadpleeg daarom altijd een medisch gespecialiseerd/gekwalificeerd arts met kennis van natuurlijke supplementen voor aanvang van gebruik van natuurvoeding, voedingsadviezen en/of voeding of natuurlijke supplementen.

 

De geschiedenis van oude geneeskunst in vorige eeuwen

Standaard

De Geneeskrachtige Keuken, een artikel over geneeskunde en koken in oude tijden. Een poosje geleden hebben jullie een artikel van mij, op deze blog, gelezen. Het ging over een recept uit ca 1886 (1). Het was een leuke ontdekking om een dergelijk oud boekje zélf te mogen bezitten. Ik ben eens op zoek gegaan naar méér van dergelijke oude informatie, en kwam erop uit dat het vroeger váák artsen waren, die kookboeken schreven. De scheidslijn tussen een dokter en een kok was erg dun. Het liep in elkaar over. Men keek ook geheel ánders tegen eten, koken en ziekte aan als vandaag de dag. Ik ben eens op zoek gegaan in eeuwenoude “COC BOEKEN” uit de 15e, 16e, 17e en 18e eeuw. Lees het, huiver en verbaas je met dit leuke en informatieve artikel. De geschiedenis van oude geneeskunst uit vorige eeuwen.

“Laat uw voedsel uw medicijn zijn, en uw medicijn uw voedsel”

koffie blog ei

Medicijnen uit de Middeleeuwen

Deze gevleugelde woorden van de grondlegger van de gezondheidszorg, Hippocrates,  klinken tot vandaag de dag dóór. Wat vroeger een normale zaak was, is in onze tijd een ontdekking geworden. Ieder uur van de dag wordt je bestookt met wat gezond is, wat je moet eten, wat je niet moet eten. Wat je vooral direct moet kopen. En ga zo maar door.

Maar het feit dat een arts slechts 4 uren in zijn gehele studie heeft besteed aan kennis over voeding zegt genoeg. Héél  langzaam beginnen moderne artsen wederom te beseffen dat goede en juiste voeding van groot belang is voor de gezonde mens. En dat goede voeding véél lichamelijke klachten zou kunnen oplossen. Eigenlijk zijn we weer ‘terug bij af’. Want dit beweerde Hippocrates óók al. Een paar duizend jaren geleden. En de ayurveda, 6000 jaren geleden. Laten we eens een rondje geschiedenis van het koken en geneeskunde gaan doen. 

“Humoren- of temperamenten leer” 

In de Middeleeuwen keek men geheel anders tegen gezondheid en ziekte aan, als nú. De arts Hippocrates van Kos (460 – 370 v. Chr), formuleerde dat het karakter en gezondheid van een mens zouden afhangen van een goede balans tussen vier lichaamssappen :

  1. Slijm (flegmatisch)
  2. Bloed (sanquinisch)
  3. Zwarte gal (melancholisch)
  4. Gele gal (cholerisch)

In onze tijd klinken ze nog dóór, een ‘zwartgallig’ mens was de vrolijkste persoon niet. Men dacht vroeger dat, voor een ideale (qua karakter) en gezonde persoon, deze 4 lichaamssappen volledig in balans moesten zijn. Anders werd je ziek, en als je ziek was, moest de dokter de balans herstellen. Hoe de dokter dat deed ? Door juiste voeding. En wat hij dacht dat dat zou zijn. Want dat wist eigenlijk niemand. 

Klein voorbeeldje ; als iemand erg cholerisch (opvliegend qua karakter) was, dan had hij teveel ‘gele gal’. Dat staat voor té warm en té droog. Dus moest hij een product eten wat koud en nat was. En kwam je terug in balans. Ham met meloen was nát en koud. Dus was het een perfect medicijn. Dacht men.

Natuurlijk is het véél uitgebreider en kon je er vele boeken over vól schrijven. Maar hier komt het, in een notendop gevat, op neer. Het was niet zo dat alle sappige dingen als ‘nat’ golden. En zoute dingen als ‘droog’. Bijvoorbeeld knoflook en gember maakte droge ingrediënten ‘nat’. En peper maakte de natte ingrediënten weer heet en droog. Dus een opvliegend persoon kon beter niet teveel peper eten. Dan ging hij/zij over de rand. Zit wat in.

In de Middeleeuwen haalde men de oude kennis van Hippocrates weer uit de kast, stofte deze een beetje af, en ging het op ieders eigen manier uitleggen. Sommige dingen zijn gewoon gruwelijk te noemen, zéker als de tandarts je volgens de ‘humorenleer’ ging behandelen aan een verrotte kies (2). Dan was je blij als je het had overleefd.

Over oude “Coc boecen”

De hollandsche keukenmeid fotoMet deze oude kennis, zoals de humorenleer, als achtergrond ben ik eens op zoek gegaan in de Koninklijke Bibliotheek. Waar een grote verzameling erg oude kookboeken te vinden is. Vanaf ca 1500 tot het jaar ca 1890.

In deze verzameling waren vele ‘medisch-culinaire’ boeken van artsen uit die tijd, aanwezig. Ze zijn wat moeilijk te lezen, omdat ze in het oud Nederlands zijn geschreven en in een Gotisch lettertype.

De oudste die ik tegen ben gekomen was van een vroegere stads arts uit Dordrecht. Hij heette Carolus Battus. (rond ca 1550 – 1615). In deze boeken is de humorenleer duidelijk aanwezig. Hij heeft verschillende boeken geschreven. Een ervan heet “Medecijn Boec” (3) . Rond 1600 kwam zijn boek “Secreet boeck vol heerlijcke konsten” (4). Náást geschreven stukken over het ontvlekken van kleding, het verven van garen en weefsel, weersvoorspellingen, voorspellingen over regen, sneeuw, kou, warmte en onweer, beschrijft Dr. Battus óók hoe je vruchtenjam moet maken. Hij schrijft erover hoe je kruidenwijn en brandewijn maakt.

Want jam, stroop en alcohol waren in die tijd ook medicijnen. Hier staan ook verschillende recepten in. Hier zie je de ‘humorenleer’ in de recepten terug komen. Zo is het recept voor gekonfijte pruimen goed tegen : “..De hitte der Magen (brandend maagzuur), teghens den Dorst ende tot Laxatie’ De gebruikte rozenconserve zou de maag, het hart en de ingewanden versterken.

Zijn collega, Johan van Beverwyck, was ook stads geneesheer. Hij schreef geen kookrecepten. Maar een medische trilogie. “Schat der gesontheyt” (1636). “Schat der ongesontheyt” (1642)  en “Heel Konste” (1645) (5)

Als je zelf een gaat rondkijken in deze oude boeken, met medische en kook achtergronden kom je van álles tegen. Ik heb gisteren schééf gehangen om de uitspraak van een toenmalig geneesheer over een toenmalige apotheker. Steven Blankaarts “De Borgerlycke tafel, om lang gesont sonder ziekten te leven”(1683)  (6). Daar krijgen er een paar ongenadig van langs.

Kwaaltjes en Scheurbuik

 Het waren donkere tijden. Men deed hun best, sommige remedies waren compleet mál. Maar er zaten ook goede dingen tussen. Wat deed je als je ziek was, en in de lappenmand lag ? Eigenlijk hetzelfde als nú. Ziek ? Bouillon,

Koffie blog Jan van beverwijk foto

Johan van Beverwijck, Middeleeuws geneesheer te Dordrecht

kippensoep, beschuitje met slappe thee, gemberthee met honing en gerstepap.

Maar wat dacht je van ‘wijnsoep met rijnwijn, azijn, kaneel, suiker, eidooiers en schoon putwater’.

Zo rond 1600 komen de specerijen met onze schepen méé. Onze Nederlanders waren ervaren zeelui en beheersten de handel met het Oosten. Het VOC is hier een voorbeeld van. Wij vonden de specerijen wáánzinnig interessant, en zagen ze ook meestal niet als smaakmaker in het eten, maar als medicijn. Melk met saffraan, kurkuma, kruidnagel, suiker en anijs. Om áán te sterken. Há,.. een recept van Golden Milk op zijn 17e eeuws. Suiker en alcohol waren goede medicijnen, vond men toen. Geneesheer Johan van Beverwyck was een jongere collega van Geneesheer Carolus Battus. 

Zulke recepten kun je vinden in “Volmaakte grondbeginzelen der keuken kunde” (7)

De Keukenmeiden boeken werden populair

Er kwam in die tijd een trend op. Wie het dichtste bij voeding stonden waren niet de chique dames en heren uit die tijden. Wie wat over voeding wisten, was het keukenpersoneel. De kok of kokkin had het waarschijnlijk druk genoeg, dus waren het de hulpjes van de kok of kokkin die al het werk uitvoerden. Kinderen die ziek waren, vlekken in de kleding, huid middeltjes tegen verkoudheid. Hoofdpijn en hoest.

De eerste uit de reeks “keukenmeiden boeken” was “De Volmaakte Hollandsche keukenmeid” (1746). Zij gebruikte anijsdrop, gom en rozenwater tegen de hoest. Wat minder was het recept voor een “gezigts salf”, waarbij een gekookt ei, rozenwater en zwavelzuur gebruikt werden. Ook werden vlierazijn, vlierbloesem op azijn gezet en gemengd met witte wortel. Kokend water erop en bindt het warm om je voorhoofd.

Allemaal onzin ? In die keukenmeiden boeken ? 

Koffie blog Holl kookboek

“het Hollands Kook-Boek”

Je zou er al snel van denken dat het één grote hoop onzin zou zijn, wat die keukenmeiden allemaal bedacht en uitgevonden hadden. Daar zullen zeker onzinnigheden tussen gezeten hebben. Maar niet alles was onzin. In het boek van ‘De nieuwe, welervarene Utrechtse keuken meid” (1769) (8) stond een recept tegen scheurbuik. Sinaasappelsap, mierikswortel, citroenschillen etc waren erin verwerkt. Het barstte van de Vitamine C, alhoewel men in die tijd nog nooit van de vitaminen gehoord had. Dus dat was wel een goed recept. Ook schrijft ze een apart medisch deel, bij dit boek. Ze denkt dat “seer vet en sterck gesouten vleesch en speck” je ziek konden maken. “Ze veroorzaakten grote scherpte in de maag en rot koortsen” was haar mening.

Ze vond dat moeilijk verteerbare melige spijzen, zoals oude erwten, oude bonen en oude aardappelen verstoppingen in de darmen veroorzaakten.

Maar ook het teveel eten van brood en boterhammen, taaie of vette kaas, en slechte boter kon je ziek maken. Af en toe komen er nog stukjes van de oude ‘temperamenten leer’ naar boven. “Sla is goed voor een verhitte maag” (brandend maagzuur) vindt de keukenmeid.

Het “Hollandsch of Neederlands Kook boek” (1724) beschrijft een hoofdstuk met bloemen- vruchten en kruidenwaters. Om aan het einde van een maaltijd de maag te helpen. Door een betere warmte of een betere verkoeling. Ik moet zeggen dat het mijn idee geweest zou zijn. Het klink allemaal uitstekend en lekker. Ik denk dat ik hier eens een Foodlog aan ga wijden. Violenwater, aardbei, kersen en rode bessen, jasmijn, oranjebloesem en rozenwater. Frambozen abrikozen en kaneel, anijs citroen en sinaasappel waters. Lijkt me héérlijk !

De geschiedenis van oude geneeskunst uit vorige eeuwen. En over de ‘moderne’ kookboeken met hun reclame. 

Ja, hiermee komen we aan het einde van een lange reeks “Keuken meiden boeken”. Een van de laatste in de lange rij is van Mevr. Wittop Koning. “Eenvoudig berekende Recepten” (1901). Dat is een beetje een reclame kookboek geworden.

koffie blog met eitje

Koffie met een ei is HIP !

Net als het oude kookboekje van mij. En Wittop Koning is zéér zuinig in haar recepten. Tot schrieperigheid aan toe. Haar ‘macaronischoteltje met ham en kaas’ kan alléén gemaakt worden als je nog ergens een stukje verdroogde kaas hebt liggen. En een stukje verdroogde ham.

Ze heeft de lekkere en volle smaak van het eten vernietigd. Alles moest zuinig, zuinig en nog eens zuinig, Schraalhans was keukenmeester. Mijn Moedertje is net 90 geworden, en haar kookkunst komt uit deze tijd. Kostbare voedingsstoffen als aardappelwater of bonennat mochten niet weggegooid worden. De Nederlandse zuinigheid eiste dat er van élk restje een schoteltje gemaakt moest worden. Restverwerking. Vitaminen ? Nooit van gehoord, in dit restjes-zuinige kookboek.

En als je een restje koffie óver had, dan gooide je dat niet wég ! Een ei kostte bijna niets en het was een gezonde opvulling van een restje. Ze beschrijft verschillende ‘goedkope drankjes’. Zoals Citroensap met ei, Bessensap met ei. Chocolade poeder en koffie met een ei. Dan hoefde je geen dure room te kopen. Het was vroeger vrij normaal om een rauw ei te eten, Voor het klutsen waren toen wel handige apparaatjes aanwezig.  

Maar wat ze niet heeft geweten is dat in 2021 “Koffie met een ei” totale HIP is bij de koffie liefhebbers. Kijk maar eens op het internet, recept?

Koffie met een ei-recept

Thaise Ei Koffie wordt gemaakt door eigeel met gezoete gecondenseerde melk ongeveer 10 minuten te kloppen tot het een luchtige, romige consistentie krijgt. Dan wordt het over hete espresso of ijskoffie gegoten. Toetje en koffie in 1 drankje! 

  • Zet 4 kopjes espresso.
  • Klop het eigeel en de gezoete gecondenseerde melk tot licht schuimige of zachte pieken.
  • Voeg het eimengsel toe aan de espresso en geniet! 

Tenslotte

Het is wel leuk om eens een paar linken op te zoeken naar deze oude “Oude Keukenmeiden recepten boeken”. Mijn persoonlijke mening is dat het écht leuk is om te bekijken. Vorige week zijn wij 4 dagen naar Ameland geweest. Het regende, sneeuwde en hagelde. Het was hartstikke koud, dus we hadden onze winterjassen méé, tussen de buien door hebben we lange strandwandelingen gemaakt. In de oude dorpjes, zoals Hollum, Ballum, Buren en Ness, rondgekeken.

Maar vooral ben ik bezig geweest met dit Foodlog artikel. Het is eigenlijk onze eigen oude geschiedenis van de keuken. “Volmaakte Geldersche Keukenmeid”, “Aaltje, de volmaakte en zuinige keukenmeid”, “Kookboek van de Amsterdamse Huishoudschool” en “Het Boek voor Moeder en Dochter” zijn er een paar die de moeite van het opzoeken waard zijn.

Zoekt u de beste curcumine longa en/of kurkuma longa ? Ik, persoonlijk, beveel u dekurkumaspecialist aan. Een webshop met brede specialistische kennis over kurkuma en curcumine en veelzijdige hoogwaardigezuivere producten. Zij zijn gewoon de beste als het over kurkuma gaat ! De beste kwaliteit voor de laagste prijs. Natuurproducten volgens de oude 100 % natuurlijke ayurvedische methode. Zonder enige vorm van toevoegingen. 

Disclaimer : Raadpleeg bij twijfel altijd een arts. Samensteller doet geen claims over diagnose, behandeling, genezing of ziektepreventie. De inhoud van dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden. Houd er rekening mee dat de inhoud van dit artikel nog niets is geëvalueerd door medisch deskundigen. Geen van deze informatie dient te worden opgevat als medisch advies.  Raadpleeg daarom altijd een medisch gespecialiseerd/gekwalificeerd arts met kennis van natuurlijke supplementen voor aanvang van gebruik van natuurvoeding, voedingsadviezen en/of voeding of natuurlijke supplementen.

Bronnen :

  1. https://degeneeskrachtigekeuken.nl/2021/01/24/een-gezond-recept-van-broodbeleg-uit-1886/
  2. “Humorenleer in de Middeleeuwen” https://www.oud-utrecht.nl/nieuws/456-de-vier-humorenleer-in-de-middeleeuwen
  3. “Medecijn Boec” (Carolus Battus) https://www.delpher.nl/nl/boeken1/gview?query=Medecyn+boec+battus&coll=boeken1&identifier=WiNjAAAAcAAJ
  4. “Secreet boeck vol Heerlijcke Konsten” https://www.dbnl.org/tekst/bate002secr02_01/
  5. https://nl.wikipedia.org/wiki/Johan_van_Beverwijck
  6. “De Borgerlyke tafel, om lang gesond sonder ziekten te leven”. https://www.dbnl.org/tekst/blan012borg01_01/blan012borg01_01_0027.php
  7. “Volmaakte grond beginzelen der keuken kunde” https://books.google.nl/books?id=F49nAAAAcAAJ&pg=PA14&lpg=PA14&dq=Volmaakte+grondbeginzelen+der+keuken+kunde&source=bl&ots=44dRyD_d1C&sig=ACfU3U0GT2MCV0MWHd9skqwq6CIZYYVmFg&hl=nl&sa=X&ved=2ahUKEwjXtNjD9frvAhXqhv0HHTgDAFoQ6AEwEHoECAUQAw#v=onepage&q=Volmaakte%20grondbeginzelen%20der%20keuken%20kunde&f=false
  8. “De Nieuwe welervarene Utrechtse Keuken meid”  https://books.google.nl/books?id=2JhZAAAAcAAJ&hl=nl&pg=PP5#v=onepage&q&f=false

De Geneeskrachtige Kruiden serie (Rozemarijn)

Standaard

De Geneeskrachtige Kruidenserie foto

De Geneeskrachtige Kruiden. Rozemarijn, als ze in de winkel liggen kan ik het niet nalaten om een pakje mee te nemen. En als ik er langs loop, moet ik even aan de blaadjes komen en ruiken. Wist je dat rozemarijn ooit eens een symbool voor liefde, trouw en standvastigheid was ? Rozemarijn is populair. Het is veelzijdig, brengt een heerlijke geur mee. De kleur is mooi. En in de keuken is het een verfijnd lekker kruid. Rozemarijn doet me direct aan Frankrijk denken. Aan de Provence. Haar Latijnse naam is “Rosmarinus Officinalis”.  De blaadjes lijken een beetje op dennennaalden en hebben een wat plakkerig harsachtig aroma. De geur van rozemarijn is heerlijk. Hier vindt je een artikel over het 3e kruid uit De Geneeskrachtige Kruiden serie : Rozemarijn.

Wat is Rozemarijn ?

Rozemarijn is van oorsprong een struikachtige en houtachtige plant. Haar blaadjes voelen een beetje dennennaald-

rozemarijn-plant

Rozemarijn, ‘dauw van de zee’. Wat een mooie naam.

achtig aan. Ze wordt ongeveer een meter hoog. Ze groeit al vele duizenden jaren in de buurt van de Middellandse zee. Een typische Middellandse zeegebied plant.

Ze groeit op de droge hellingen. En zo komt rozemarijn ook aan haar naam. Het heeft niets met ‘rozen’ te maken, maar met de zee. “Ros” betekent “dauw”. En “Marinus” betekent “uit de zee”.

Dus de oorspronkelijke naam is ‘dauw van de zee’. Ik vind het een geslaagde naam. Als je ’s morgens een takje bloeiende rozemarijn bekijkt, waar de dauwdruppels nog aan de bloemetjes hangen. Feeëriek mooi ! Doe maar eens.

Als inhoudsstoffen heeft de rozemarijn : etherische olie, flavonoïden, een beetje saponine, looistoffen, fenolzuren, organische zuren, rosmaricine, en hars.

Neem eens een bloeiend rozemarijntakje, en bekijk haar eens rustig en met belangstelling. Haar bloemetjes zijn een klein wonder. Eigenlijk bloeit de rozemarijn ’s winters, zodat de hete zon haar bloemetjes niet uitdroogt. In Nederland bloeit de rozemarijn in het voorjaar en in het najaar. Ze bloeit in April, Mei en Juni.

Eigenlijk zijn er heel veel verschillende soorten rozemarijn. Rozemarijn houdt van zon.

Weetjes over rozemarijn in de keuken

Lees de rest van dit bericht

Alles over Palmkool of Cavolo Nero (met 5 heerlijke recepten)

Standaard

Boerenkool kent iedereen wel. Maar de boerenkool heeft ook een heel chique zusje, ze heet Palmkool of Cavolo Nero. Dit betekent ‘zwarte kool’. En ze komt uit Italië. Het is eigenlijk een wintergroente, maar als je er écht zomerse gerechten mee wilt maken ? Geen probleem, mogelijkheden genoeg. Palmkool heeft veel gezonde voedingsstoffen. Alleen is het soms wat moeilijk te vinden, de meeste natuurvoedingswinkels of marktkramen hebben deze kool wel te koop. Hier vindt je een leuk informatief artikel over Palmkool, oftewel Cavolo Nero

Wat is Palmkool of Cavolo Nero ? Waar koop je dat ?

Man puts lacinato kale leaves into the basket. Harvesting on a farm

Soms vindt je deze groente bij AH of de JUMBO. Maar de meeste kans heb je bij een natuurvoedingswinkel.

Toen we de vorige week op de markt liepen, naar onze vaste Biologische kraam, lag er een hele bak met Cavolo Nero. Kopen !! Daar verzin ik wel een paar lekkere recepten mee. We hebben direct een pond gekocht, dat was een flink zak vol. Ik vind het altijd spannend om iets bijzonders in huis te hebben. Gelukkig is het ’s nachts nog flink koud, dus kan de cavolo nero buiten, in de afgesloten emmer,  liggen. Als de koolbladeren een beetje bevriezen, dan wordt het alleen maar lekkerder.

Soms vindt je deze groente bij AH of de JUMBO. Maar de meeste kans heb je bij een natuurvoedingswinkel. Koop gerust een paar bladen, ze zijn erg gezond en je kunt er spannende gerechten mee maken.

Waar komt de Palmkool eigenlijk vandaan ? 

Cabbage white caterpillars feeding on the leaf of cavalo nero plant

Rupsen zijn ook gek op Cavolo Nero, alleen je ziet ze sneller.

Uit Italië. Om precies te zijn uit Toscane. Uit het Middellandse zee gebied. Het is een prachtige plant, en lijkt een beetje op een kleine palmboom. Vandaar de naam. De koolbladeren groeien, net als bij een palmboom, een beetje van de stengel áf. De kleur is mooi héél donkergroen. Vandaar ook de naam ‘Cavolo Nero’ of zwarte kool. het is veel gladder dan de boerenkool. En daarom ook minder ‘zanderig’. Een nadeel van de verse boerenkool is het gekrulde blad. Daar zit vaak veel zand tussen. En rupsen lusten ook graag boerenkool, dus zitten er ook regelmatig tussen. Evenals slakken.

Met Cavolo Nero heb je dit zand niet, het blad is kleiner en gladder. Alhoewel slakken en rupsen ook gek zijn op Cavolo Nero, alles hebben ze péch. Je ziet ze sneller !

Waarom is Cavolo Nero gezond ?

Lees de rest van dit bericht

De Geneeskrachtige Kruiden serie (Salie)

Standaard

De Geneeskrachtige Kruidenserie foto

De Geneeskrachtige Kruiden. Salie is in iedere supermarkt te koop. Er is niet zoveel bekend over de culinaire geschiedenis van dit kruid. Wel staat er beschreven dat de oude Grieken salie éérder als een geneesmiddel zagen, en niet als een lekkere smaakmaker. Bij de oude Grieken was de salie het ‘kruid der onsterfelijkheid’. Vooral in de landen rond de Middellandse zee is salie een gewaardeerd kruid in de gerechten. Wist je dat er ongeveer 900 verschillende soorten salie zijn ? Maar ze zijn lang niet allemaal eetbaar. Hier vind je een leuk en informatief artikel over salie.

Wat is salie ?

salie-plant

Een salieplant, als ik een lieveheersbeestje zou zijn, dan,..

Salie behoort, net als tijm, munt en rozemarijn, tot de lipbloemenfamilie. Je kunt het blad en de bloemen in je gerechten verwerken. Ik kan me, als vegetariër, geen Mediterraans gerecht bedenken zonder een paar blaadjes salie. Salie groeit tot láát in het jaar door, en je kunt de blaadjes tot in hartje winter gebruiken.

Ik ben gék op salie. Als kind al vond ik de geur heerlijk. Als ik een ‘lieveheersbeestje’  zou zijn, zou ik elke dag een poos op een salieplant willen zitten. Lijkt me geweldig.

Salie is een groenblijvend struikje dat inheems was in het zuiden van Europa, en het mediterrane gebied. De officiële naam is “Salvia Officinalis”.

Het was pas in de Middeleeuwen dat er in de kloosters weer wat interesse voor salie kwam. Dit was omdat de monniken erover lazen in oude geschriften, die ze kopieerden. Er was nog geen boekdrukkunst, dus alles werd met de hand geschreven en gekopieerd. Men ging salie kweken in de kloostertuinen.

En dit was niet om in de keuken te gebruiken, maar omdat men geloofde dat salie ‘de eeuwige jeugd’ zou geven. Salie werd voornamelijk aan wijn toegevoegd om de zure smaak te maskeren. In de oude Nederlandse taal was ‘Jan Salie’ een uitdrukking voor iemand die nogal sloom was.

Wie was Jan Salie ?

De naam van Jan Salie is gebaseerd op echte salie, een geneeskrachtig en rustgevend kruid. Zo zeer rustgevend dat Potgieter in zijn boek “Jan, Jannetje en hun jongste kind” (1841) Jan Salie laat optreden, die, voor hij naar bed gaat, saliemelk drinkt. In plaats van een glas bier. Jan Salie wist niets tot stand te brengen. En had totaal geen ondernemersgeest. Hij kon niets, wou niets en deed ook niets. Gewoon een slapjanus die tot niets kwam. Zijn naam was Jan Salie en de naam is ontleend aan de flauwig zoete smaak van saliemelk.

Weetjes over salie in de keuken

Lees de rest van dit bericht

Alles over mosterd (met 15 héérlijke recepten met mosterd)

Standaard

Mosterd. Een bijzondere specerij. In iedere huishouding is er wel een potje te vinden. Mosterd maakt het eten beter verteerbaar en heeft veel goede eigenschappen voor onze gezondheid. En met mosterd kun je de heerlijkste dingen maken, van verschillende sausen en/of gerechten. En het zelf maken van mosterd is een leuke bezigheid. Daar zijn zo ontelbaar veel variaties mee mogelijk, dat je er een boek over kunt schrijven. Maar waar komt mosterd eigenlijk vandaan ? Hoe keek men in oude oude historie tegen mosterd aan ? Hier vindt je een leuk artikel over het koken mét en maken ván mosterd in al haar variaties. Weetjes over mosterd, met 15 heerlijke recepten voor mosterdsauzen. 

Een artikel over mosterd ?

Mosterd

Mosterd, in ieder huishouden is wel een potje vól te vinden 

Gisteren zat ik achter mijn computer te denken. Wat zou een leuk en interessant onderwerp zijn om eens een artikel over te schrijven ? Na een lange poos naar buiten staren wist ik het nog steeds niet.

Dan maar weer een ronde door mijn ontelbare ‘plakboeken’ met recepten. Toen viel mijn oog op één klein papiertje. Met een recept van “Wilbrink”, van een paar jaren geleden.  Hij schreef dat ieder lekker recept altijd begint met wat olie EN een klein schepje mosterd in je pan.

Sindsdien heb ik zijn tip opgevolgd en hij heeft gelijk ! Je gerecht krijgt een frisse diepte. Altijd lekker, en bij mij altijd het vaste begin van ieder recept. Ook voor taarten, ovengerechten en spaghetti enzovoort. Nu weet ik wat ik ga schrijven, een artikel over mosterd ! Met héél veel zelfmaak recepten !

Al sinds oude tijden hebben mensen in de gaten, dat de gerechten die je eet, door een klein schepje mosterd beter verteren. Zeker de iets zwaardere gerechten, zoals vet vlees, varkensvlees en vette vis.

Maar ook voedsel als bonen, komkommers en tomaten leven óp met een schepje mosterd. De ene houdt ervan, een ander absoluut niet, zegt ze. Maar het vreemde is, als de mosterd één maal in het gerecht is verwerkt dan vindt men het erg lekker.

Heeft mosterd ook een geneeskrachtige werking ?

Mosterd planten horen bij de familie van de ‘kruisbloemigen’. Broccoli en bloemkool behoren ook tot deze plantenfamilie. Al lange tijd geleden ontdekte de mens dat mosterd als kruid geschikt was om medicijnen van te maken.

Mosterd

Mosterd zélf maken is écht Engels

Mosterdkorreltjes smaken op zichzelf niet scherp. Alleen als je erop kauwt, komt de pittige smaak los. Dat komt omdat er een stof in mosterd zit (Myrosin) die reageert op een beetje vloeistof. En dat geeft een scherpe smaak.

Al lang geleden in de geschiedenis werden de mosterdkorrels met azijn en water vermengd. En je had een mosterdpasta. Om het een scherpere smaak te geven, werden de mosterdkorrels éérst tot meel gemalen, en daarna pas met azijn en water vermengd.

Wist je dat mosterd misschien de redding van de westerse fastfood cultuur is ? De meeste voorverpakte, bewerkte producten en sauzen zijn het gezondste soort eten niet. Mosterd is hier een complete uitzondering op.

Mosterdzaad heeft al vele malen bewezen dat het wellicht de kanker stimulerende toevoegingen in slechte voeding kan compenseren. Ook is er bewezen dat mosterd de groei van bepaalde vormen van kanker zoals blaaskanker kan remmen. Mosterdzaad heeft dit te danken aan de aanwezigheid van de stof ‘Allyl Isothiocyanate’.

Naast de kankerwerende werking is mosterd ook zeer rijk aan allerlei voedingsstoffen. Volgens wetenschappelijk onderzoek kan het eten van mosterdzaden en mosterdbladeren of mosterd zélf een migraine aanval verlichten.

Mosterd in de oude geschiedenis

Lees de rest van dit bericht

De Geneeskrachtige Kruiden-serie (Tijm)

Standaard

De Geneeskrachtige Kruidenserie foto

De Geneeskrachtige Kruiden. Eigenlijk is tijm een erg oud kruid. In de 11e eeuw werd tijm over de Alpen naar Europa mee genomen. Je kunt het nu in iedere supermarkt kopen. Maar het lekkerste is je eigen gekweekte verse tijm. Het plukken van de kleine blaadjes is een geduldwerkje, maar daar zijn ook wel een paar leuke trucjes voor te verzinnen. Hier vind je weer een leuk artikel uit De Geneeskrachtige Kruiden serie.  Deel 2 : Tijm

Wat is tijm ?

Kruiden, Tijm, Tomaten, Keukenkruiden

Tijm en Tomaten,.. Mmmmm, is lekker !

Ik kan mij, als vegetariër, de groentekeuken niet voorstellen zónder tijm. De smaak is zo subtiel en vol en rijk. Er zijn zelfs oude geschriften over tijm.

..“Een klein blaadje tijm, tussen je vingers gewreven, het hoeft er maar ééntje te zijn, ruik ! Het ruikt naar een stille, warme wereld..”..

Als ik tijm ruik, hoor ik de bijen zoemen. En voel de warme zon. Het doet me denken aan Frankrijk, aan Italië. Tijm is verbonden met honing. In de oude wereld plaatste men tijm naast bijenkorven.

De bijen hielden óók van de geurige en kleurige gele bloemetjes, en zo zorgden de bijen voor de heerlijke tijm honing.

Tijm zijn kleine blaadjes van de tijm plant. Er zijn honderden verschillende soorten tijm, maar de citroentijm (ThymusCitriodorus) en de ’gewone’ tijm (Thymus Vulgaris) zijn de meeste gebruikte in de keuken.

Weetjes over tijm in de keuken

Lees de rest van dit bericht

De Geneeskrachtige Kruiden serie (Inleiding)

Standaard

De Geneeskrachtige Kruidenserie foto

In deze komende serie willen we een reeks heel gewone Nederlandse keuken kruiden gaan bespreken. Kruiden zijn bijzondere planten in de natuur. Kruiden zijn planten die ons leven kunnen verrijken. De meeste algemene kruiden hebben hun geheel eigen geneeskrachtige werking. We gaan een paar aspecten van deze keukenkruiden wat dieper belichten. Wat hun werking op ons lichaam is. Hoe je ze kunt kweken. Welke kruiden wél en niet bij elkaar passen. En in welk gerecht ze goed passen. Gewone kruiden die je overal kunt kopen en in het eten kunt gebruiken.  Keukenkruiden die je als flinke plant in je tuin kunt zetten. Of op het balkon of de vensterbank kunt laten groeien. We kunnen natuurlijk een enorm uitgebreid scala kiezen, maar we gaan ons in deze serie beperken tot gewone kruiden die overal verkrijgbaar zijn. Gewone kruiden voor in de keuken. Hier vind je een serie korte artikelen over algemene keukenkruiden. We beginnen met de inleiding (deel 1). Deze serie zal zich langzamerhand gaan uitbreiden. Elk kruid met één lekker recept erbij. Veel lees- en inspiratie plezier gewenst.

Kruiden door de geschiedenis

Zolang mensen hier op deze planeet leven, vertrouwen we al op kruiden. Duizenden jaren lang kenden we de smaak, de geneeskrachtige werking en we gebruikten kruiden om in contact met de Goden te komen. Wist u dat er zaden van kruiden zijn gevonden die 200.000 jaren oud zijn ? De allereerste mensen op aarde aten alléén kruiden die ook door dieren werden gegeten. Dan wisten ze zeker dat de kruiden niet dodelijk waren. Dieren zouden zoiets nooit eten.

Door alle eeuwen heen leidde mondelinge overlevering tot een enorme kennis over kruiden. Deze werd van generatie op generatie overgeleverd. In de oude ayurveda zijn er kruiden beschreven, waarvan de werking éérst duizenden jaren  lang mondeling werden overgeleverd. Tot de werking ervan werd opgeschreven.

Het alleroudste begin

kruiden-serie-wierook

Kruiden om het gebed te laten ‘opstijgen’ naar de Goden

In bijna ieder geloof of religie in de wereld was het idee dat de Goddelijke wereld verbonden was met de menselijke wereld. En kruiden waren ‘de brug’ tussen het aardse en het spirituele. De uitleg is dat mét deze (wie)rook het gebed opstijgt naar de Hemel of het hogere in de natuur.

Toen het menselijke denken zich verder ontwikkelde, ontwikkelden de eerste geloven en religies zich tot geneesstelsels voor lichaam én geest én ziel.

De meest opvallendste zijn daarbij de Indiase Ayurveda, de traditionele Chinese geneeskunde. Maar ook in Tibet, in Australië (de Aboriginals) en in Amerika (de Indianen) gebruikten de inheemse bewoners hun hechte relatie met de natuur om hun heen om uit te vinden hoe ze geneeskrachtige kruiden konden gebruiken bij hun rituelen in en hun geneeskunde. Een paar voorbeelden ?

  1. In Australië hebben de ervaringen van de Aboriginals met kruiden zoals eucalyptus en de “tea tree” boom ertoe geleid dat wij de goede werking ervan nu óók kennen
  2. De genezers bij de oude Indianen ‘luisterden’ naar hun planten. En hierdoor leerde wij de echinacea, de alsem en de jeneverbesstruik kennen.
  3. Maar in Afrika vinden we de meeste gevarieerde en oudste kruidentradities. Hier wordt (en werd duizenden jaren lang) tot in de meest afgelegen streken alle aspecten van de geneeskunde doordrongen van het gebruik van kruiden. Soms zijn dit zelfs de enige beschikbare medicijnen.

De oude Egyptenaren schreven en maakten, rond 1550 v. Chr.  de “Ebers Papyrus” . Een enorm geschrift met ca 850 verschillende kruidenrecepten en hun werking. Een holistische benadering van ziekte en gezondheid.  Tweehonderd jaren later inspireerde dit grote geschrift de Griekse genezer Asclepius om zijn eigen geneescentra op te zetten. Erg bijzonder is dat hij gebruik maakte van kruiden om geest, lichaam en ziel te zuiveren.

De Geneeskundige wetenschap

hippocrates-kruiden-serie

Hippocrates, de grondlegger van de geneeskunde

Eigenlijk was hiermee de éérste geneeskundige wetenschap geboren. Want deze Asclepius trok enorm veel volgelingen, en één daarvan was Hippocrates. Deze Hippocrates was de grondlegger van de medische wetenschap. Zijn gevleugelde uitspraak kennen we nóg steeds : ..” Laat uw voeding uw medicijn zijn, en uw medicijn uw voeding..”..

En daarmee nam hij afstand van de bestaande ideeën dat zwarte magie of boze geesten de veroorzaker van ziekten zouden kunnen zijn. Hij baseerde zijn praktijk op observaties.

Hij zei dat het lichaam als één geheel moet worden behandeld en zette kruidenmedicijnen, voedsel, frisse lucht, hygiëne en rust op één lijn bij zijn behandelingen van de zieke mens.

Eigenlijk legde Hippocrates hiermee de basis voor de Europese geneeskunde, die 1500 lange jaren méé zou gaan.

Met de komst van de Romeinen werd de geneeskunde een meer ‘mechanische’ van opvatting. Men zag de lichaamsdelen als aparte delen. Dit is nog steeds óók de opvatting van de Farmaceutische wetenschap. En hiermee raakte de kruidengeneeskunde uit de mode.

Kruidengeneeskunde versus Moderne geneeskunde Lees de rest van dit bericht

De geschiedenis van het Nederlandse eten en restaurants

Standaard

Even uit eten gaan. Hoe míssen we dat met deze lock-down. Gezellig een bistrootje, even een pizza eten. Met een paar vrienden of kennissen afspreken bij iets nieuws, wat je hebt gezien. Naar de Mexicaan of het Indiase restaurant. Met een stel vriendinnen een hapje-en-een-drankje doen. Wijzelf missen het ook. Maar wist je dat ‘uit eten gaan’ helemaal niet écht Nederlands is ? Hier gaat een hele lange geschiedenis en eetcultuur aan vooráf. Uit eten gaan is een gewoonte van onze nieuwe tijd. Vroeger waren er alléén herbergen, daar kon je eten als je op reis was.  Pas sinds de 19e eeuw komen de éérste restaurants, dat was in Parijs. Dat je ergens kon eten en dan gewoon weer naar huis gaan, dát was pas bijzonder ! Hier vind je een leuk artikel over de oude geschiedenis van het Nederlandse eten. 

Waar komt dat Nederlandse eten eigenlijk vandaan ?

Tregement-der-ghesontheyt

“Tregement der ghesontheyt”, een boekje over gezond eten uit ca 1350. Nou, ’t waren me de tijden wél ! 

Schriftelijke overleveringen over het eetpatroon van de oude bewoners van de grond, die nu Nederland heet, komen van Romeinse schrijvers. De oude bewoners haalden veel van hun voedsel uit de landbouw. Tarwe, gerst, haver, gierst, rogge en bonen. Vlas voor olie en vezels. Waren een normaal onderdeel van het eetpatroon. Er werd gejaagd op wild, op gevogelte maar ook werd er gevist. Vruchten en noten waren ook onderdeel van het voedsel, in de oude tijd.

En tóch heeft Nederland een rijke geschiedenis als het over eten en voedsel gaat. Ook op de oude schilderijen is dit duidelijk te zien. Het verschil zat in het voedsel tussen rijk en arm. Waar de rijken konden eten wat ze maar wilden, was het eten voor de armen sober. Wel waren er veel verschillen tussen de streek waar men woonden. Goudse kaas, Groninger Mosterd,

En voor sommige gezinnen ging het er totaal niet om wát je at, maar het feit dát er wat op tafel stond was al een hele opluchting. “Ik bid nait veur broene boon’n” zei Bartje. Toen er wéér eens bruine bonen op de tafel stonden.

Nieuwe smaken uit andere streken 

We beginnen nieuwe smaken, eetgewoontes en gerechten uit andere streken te ontdekken. De geschiedenis van de Nederlandse en West Europese keuken is erg bijzonder om eens te bekijken. Ik heb voor jullie een leuk overzicht gemaakt,  om te laten zien wáár onze gerechten vandaan komen. En wanneer ze hier zijn gekomen. En hoe onze Nederlandse keuken, voedsel en eetgewoonten zijn ontstaan. Nederland was een onderdeel van het gehele Europa in deze oude tijden. Dus van “Nederland” kun je nog niet spreken. Wel van het gebied waar we nú wonen.

  • 8000 tot 2000 jaar vóór Chr.

Neolithische landbouw revolutie in de rivierdalen van het nabije Midden-Oosten. De Nijl, Eufraat en Indus. Er is vorming van landbouw culturen, er komen de eerste handelswegen. Langzaam schuift de geordende landbouw en veeteelt op naar Europa.

Lees de rest van dit bericht