Kerstmis en de oude namen van onze maandkalender (Met recept van ‘Oud Hollandsche Erwtensoep’)

Standaard

Kerst is onderweg, en dat maakt bij veel mensen wel wat los. We verheugen ons meestal op deze dagen. Maar sommige mensen vinden Kerst niet zó geweldig. En blijven het liefst in bed, en wachten tot het voorbij is. Dat is voor ieder mens verschillend. Maar wat u ook doet, hier vindt u een leuk artikeltje over Kerst, het  Feest van de Zonnewende  en onze namen van onze maandkalender.

Eigenlijk was Kerst vroeger ‘Het Feest van de Zonnewende’

Kerstkaart-met-kerstwens-vadegeneeskrachtigekeukenHet van oorsprong Germaanse Zonnewende feest, ook bekend als Midwinterfeest of Joelfeest, was een traditioneel heidens offerfeest  dat plaatsvond bij volle maan rond 21 december, de kortste dag van het jaar. Het feest duurde twaalf nachten, er werd gedronken en een everzwijn werd geofferd op een joelvuur , dat was een brandende boomstam,de  yule log.

Het Zonnewende feest werd gevierd ter ere van de godin Frey, en onder luid gejoel, het blazen van de midwinterhoorn en klokluiden werden boze geesten verjaagd en werden overleden voorvaderen en doden herdacht. Een brandend zonnewiel werd rondgedraaid om de terugkerende zon te verwelkomen.

Veel van deze oorspronkelijk heidense gebruiken zijn later in ons christelijke kerstfeest opgenomen, zij het vaak in een iets andere vorm.

Zo komt onze huidige  kerstboom voort uit de midwinter boom, en is het zonnerad overgegaan in de  adventskrans.  En wordt bij het blazen van de midwinterhoorn het geluid overgezet om ‘de geboorte van Jezus aan te kondigen’.

Wat is Kerst en wat is eigenlijk Nieuw Jaar ?

Van oorsprong was het ‘het Feest van de Zonnewende’. Op 21 December is het de kortste dag van het jaar. Dat was gisteren. Dan hebben we de kortste dag gehad en worden de dagen weer langer. Vroeger werd dit gevierd met lichtjes en een versierde boom.  Toen we onze oude Goden moesten afzweren en de ‘nieuwe religie’ welkom hebben geheten, wilden de oude bewoners van het vroegere Europa hun feesten niet kwijt. En is Zonnewende Feest omgedoopt tot “Kerstmis”. En heeft men er daarna direct maar 1 januari, oftewel het begin van het Nieuwe Jaar, van gemaakt.

Maar dat was vroeger niet zo. Het nieuwe jaar begon op 1 Maart. Dat kun je nog ‘begrijpen’ aan onze maand kalender. Bijvoorbeeld “September”betekent “De 7e Lucht”. Oftewel de zevende keer dat het volle maan was. Sept betekent 7.

Oktober komt van “acht”. Oct betekent 8. Dus oktober betekent “de 8e Lucht”, de volle aan was 8 maal gezien.  November komt van “neuf”, de maan was aan haar negende ronde bezig.

December ? December komt van 10. Het Franse woord ‘dix’ heeft nog een echo van deze klank. Dus December betekent de 10e keer dat de maan vol langs de hemel komt. Waarschijnlijk heeft men de volle manen geteld. Dus de Januari en Februari waren de laatste maanden van het jaar, in plaats van de nieuwe.

Maart was vroeger Nieuw Jaar ? Waar komen de namen van de andere maanden vandaan ?

De namen van onze maanden hebben we overgenomen van de Romeinen. Ze zijn onder meer genoemd naar oude Goden en Keizers in het oude Romeinse Rijk. Oorspronkelijk kende de Romeinse kalender maar tien maanden, en begon het jaar in maart. De laatste maand van het jaar, december, werd gevolgd door een naamloze winterperiode. Deze twee maanden kregen in de zevende eeuw voor Christus de namen januari en februari. Later werd januari de eerste maand van het jaar.

  • Januari  Is genoemd naar Janus, de god van doorgangen, poorten en in- en uitgangen, ook in de tijd. Wat meer algemeen werd Janus wel
    Kalender-nieuwjaar

    Waar komen de namen van de maanden vandaan ?

    gezien als god van alle begin, en van de overgang van oud naar nieuw. Janus wordt meestal afgebeeld met twee gezichten: een dat naar voren kijkt (naar de toekomst) en een dat naar achteren kijkt (naar het verleden). De elfde maand van het jaar werd naar hem vernoemd omdat hij als het begin van een nieuwe periode werd beschouwd – het was namelijk de eerste maand na de winterse zonnewende. Dat deze maand uiteindelijk de eerste maand van het jaar werd, heeft ook met die associatie te maken.

  • Februari Komt van het Latijnse februare, dat ‘reinigen’ betekent. Letterlijk ‘de maand van het reinigingsfeest’. In deze laatste maand van het oude Romeinse jaar werden reinigingsoffers gebracht.
  • Maart Is genoemd naar Mars, de god van de oorlog; mogelijk zo genoemd omdat in het voorjaar de strijd, die ’s winters stillag, weer hervat kon worden. Overigens kan de vernoeming naar Mars ook te maken hebben met het feit dat hij oorspronkelijk de god van de vegetatie was; in maart begint alles weer te groeien. De winter is voorbij.
  • April  Deze herkomst is onzeker. De Latijnse vorm was aprilis; deze kan komen van een Etruskisch woord dat uiteindelijk teruggaat op de naam Aphrodite (de godin van de liefde). Een tweede mogelijkheid is een verband met aperire, dat ‘openen’ betekent, ter aanduiding van de ontluikende natuur. Ook wordt wel een verband met apricus, Latijn voor ‘door de zon beschenen’, verondersteld.
  • Mei Is genoemd naar Maia, in de Romeinse mythologie de moeder van Mercurius, maar oorspronkelijk de godin van de groei. Ook mogelijk is dat de maand genoemd is daar de god Jupiter Maius, die groeikracht brengt. De namen Maia en Maius gaan beide terug op maior, wat ‘groter’ betekent.
  • Juni Komt van naar Juno, de beschermgodin van de vrouw, het huwelijk en de geboorte.
  • Juli dankt haar naam aan Gaius Julius Caesar noemde in 44 voor Christus zijn geboortemaand naar zichzelf. De maand heette oorspronkelijk quintilis ‘vijfde’, omdat het de vijfde maand was van het jaar (dat immers in maart begon).
  • Augustus Is vernoemd naar keizer Augustus (letterlijk ‘de verhevene’), de eerste keizer van het Romeinse Rijk. Hij haalde in deze maand zijn belangrijkste overwinningen en werd in augustus consul. In 8 voor Christus stemde Augustus ermee in om de zesde maand van het jaar, die tot dan toe sectilis/sextilis (‘zesde maand’) had geheten, voortaan augustus te noemen. Dat Augustus ook in augustus overleed, is toeval. Ons woord oogst is van augustus afgeleid.
  • September Zoals al geschreven komt van septem (‘zeven’). Deze maand was oorspronkelijk immers de zevende maand van het Romeinse jaar.
  • Oktober Dit komt van octo ‘acht’ , de achtste keer dat het volle maan was.
  • November Komt  van novem ‘negen’, de negende volle maan.
  • December komt van decem ‘tien’. Tien maal de volle maan gezien.

Wanneer deze namen precies in het Nederlands zijn overgenomen, is niet helemaal duidelijk. Het lijkt erop dat dit in de loop van de Middeleeuwen is gebeurd. In oude teksten uit die periode komen we vaak zowel woorden als marte (‘maart’) en april tegen als oudere Nederlandse benamingen als herfstmaand, lentemaand en wiedemaand.

Recept ? 

Nou had ik jullie het recept van een everzwijn, geroosterd op een brandende boomstam kunnen geven. (grapje), maar een pan “Heerlijcke Oud Hollandsche Erwtensoep” gaat er ook wel in. Het is een recept uit oude tijden, dus ging er een poot van een everzwijn in. Maar dat heb ik maar vervangen door dobbeltjes vlees. Origineel dus varkensvlees, maar ander vlees of seitan/soja kan ook. Kijk zelf maar even.

Recept van Oud Hollandsche Erwtensoep : 

Nodig voor 4 a 6 personen

  • 500 gram vlees of vega

    oud-hollanse-erwtensoep

    Heerlijke Oud Hollandse Erwtensoep

  • 1 rookworst (vega of rookworst)
  • 400 gram geweekte spliterwten
  • Anderhalve liter water
  • 2 winterwortelen in plakjes
  • 1 gehakte grote ui
  • 1 kleinere selderij knol (in kleine dobbeltjes gesneden)
  • 1 bosje bladpeterselie
  • 2 preien, in dunne ringetjes gesneden
  • 1 theelepel pimentpoeder
  • Peper (afgestreken kleine theelepel) en zout naar smaak
  • 2 kleine laurier blaadjes (of 1 grote)
  • 1 stevige aardappel, geschild en in blokjes
  • Grof boerenbrood voor erbij.

Bereiden :

  1. Breng het water met het vlees, erwten met nat, selderijknol dobbeltjes, wortel en ui aan de kook. Dit laat je 3 uren zachtjes koken, met het deksel erop.   Af en toe wat water bijvoegen.
  2. Doe dan de piment, laurier, peper en zout erbij. En draai het vuur zo laag mogelijk.
  3. Voeg nu ook de prei ringetjes, aardappel blokjes en de selderij blokjes erbij. En de ‘gewone’ rookworst, in plakjes gesneden.
  4. Als je een vegetarische worst gebruikt doe je die NIET in deze soep. Dat is er niet geschikt voor. Die voeg je pas aan het einde toe.
  5. Laat alles nu nog een uurtje zachtjes stoven met het deksel op de pan

Als de erwtensoep klaar is, doe je de fijngesneden bladpeterselie erbij. Even goed erdoorheen roeren. En klaar is je zelfgemaakte en verse erwtensoep.

Een lange wandeling, en dan een heerlijke pan snert met een lekker knapperig stuk boerenbrood erbij….. Feest !

Het artikel, met recept van Vlaamse Herfst-stoof,  van vorig jaar was ook een Vegetarische Traktatie !

Alvast Fijne Kerstdagen en een Goed, Gezond en Gezellig 2020 gewenst van Tieneke.

Zoekt u goede zuivere magnesium (citraat) van 300 mg ? Zoekt u de beste curcumine en/of kurkuma ? Ik, persoonlijk, beveel u dekurkumaspecialist aan. Waarom ? Die heeft uitstekende kurkuma in huis, van hoge kwaliteit voor een lage prijs. Met goede Know-How, en kennis van het product. Met liefde en zorgvuldige controle voor de kurkuma. En met zorg uitgekozen supplementen. Een webshop met specialistische kennis en veelzijdige kurkuma producten. Zij zijn goed, wat betreft kurkuma producten. 

Disclaimer : Raadpleeg bij twijfel altijd een arts. Samensteller doet geen claims over diagnose, behandeling, genezing of ziektepreventie. De inhoud van dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden. Houd er rekening mee dat de inhoud van dit artikel nog niets is geëvalueerd door medisch deskundigen. Geen van deze informatie dient te worden opgevat als medisch advies.  Raadpleeg daarom altijd een medisch gespecialiseerd/gekwalificeerd arts met kennis van natuurlijke supplementen voor aanvang van gebruik van natuurvoeding,voedingsadviezen en/of voeding of natuurlijke supplementen.

Volgende »

  1. 🌲Dank je wel voor de mooie info over onze maanden.🌲
    Hele fijne en Gezellige Kerstdagen en een Gelukkig en Gezond 2020 voor iedereen!
    🍾🥂

Leuk om u op mijn blog te ontvangen. Als u wilt, kunt u een reactie voor anderen achterlaten.

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.