Kurkuma, het Gouden Kruid uit de ayurveda. Waarom kreeg juist deze doodgewone wortel in India de bijnaam ‘het gouden kruid’? Kurkuma werd daar al gebruikt lang voordat iemand ooit van curcumine, antioxidanten of wetenschappelijk onderzoek had gehoord. Inmiddels weten we veel meer over wat er in die felgele wortel zit. Maar misschien is het oude verhaal achter kurkuma minstens zo interessant als de moderne wetenschap.
Kurkuma ken je waarschijnlijk wel. Het is dat prachtige goudgele poeder dat een curry zijn warme kleur geeft en waarvan één klein vlekje op je witte blouse je nog dagenlang aan de maaltijd kan herinneren. Maar kurkuma is veel meer dan een kleurstof in de keuken.
De plant heet officieel Curcuma longa en behoort tot dezelfde plantenfamilie als gember. Onder de grond groeit een wortelstok die er van buiten eigenlijk vrij onopvallend uitziet. Snijd je hem open, dan verschijnt die spectaculaire geel-oranje kleur. En juist die wortelstok wordt in India al heel lang gebruikt. In de keuken, tijdens traditionele gebruiken én binnen de Ayurveda.
Een gouden wortel met een lange geschiedenis
Binnen de Ayurveda heeft kurkuma een bijzondere plaats. Daar heet het kruid onder andere Haridra en wordt het traditioneel op allerlei manieren toegepast. Het interessante is dat men duizenden jaren geleden natuurlijk nog helemaal niet wist welke afzonderlijke plantenstoffen er in zo’n wortel zaten. Er waren geen laboratoria, microscopen of moderne analysemethoden.
Men keek vooral naar de eigenschappen van een plant en naar wat men door jarenlang gebruik waarnam. Pas veel later zijn wetenschappers de kurkumawortel uit elkaar gaan pluizen.
En toen werd het pas écht interessant.
Wat zit er eigenlijk in kurkuma?
Kurkuma bevat namelijk niet één werkzame stof. In de wortel komen verschillende natuurlijke plantenstoffen voor, waaronder etherische oliën en een groep gele kleurstoffen die we curcuminoïden noemen.
De bekendste daarvan is curcumine.
Curcumine is de stof waarnaar inmiddels bijzonder veel wetenschappelijk onderzoek is gedaan. Onderzoekers bestuderen onder andere de antioxidatieve eigenschappen van curcumine en de invloed ervan op verschillende biologische processen die betrokken zijn bij ontstekingsreacties. Maar hier ontstaat vaak een misverstand.
KURKUMA EN CURCUMINE ZIJN NIET HETZELFDE !
Kurkuma is de hele gemalen wortel, met alle stoffen die daar van nature in voorkomen. Curcumine is één van de belangrijkste bestanddelen die uit die wortel kan worden gehaald en geconcentreerd. De curcuminoïden.
Een beetje zoals koffie cafeïne bevat, maar cafeïne is niet hetzelfde als koffie.
