Tieneke Scholtens is mijn naam. Hier vindt u mijn geheel persoonlijke Foodlog. Zonder enig commercieel belang. Ik deel graag mijn passie voor gezondheid, koken en ayurveda met u op deze website. Gezond en vers koken is al vele jarenlang mijn hobby. Een site met veel informatie over de achtergrond van voeding. Vegetarische recepten. Een Foodlog, ontstaan uit passie.
De Geneeskrachtige Kruiden. Salie is in iedere supermarkt te koop. Er is niet zoveel bekend over de culinaire geschiedenis van dit kruid. Wel staat er beschreven dat de oude Grieken salie éérder als een geneesmiddel zagen, en niet als een lekkere smaakmaker. Bij de oude Grieken was de salie het ‘kruid der onsterfelijkheid’. Vooral in de landen rond de Middellandse zee is salie een gewaardeerd kruid in de gerechten. Wist je dat er ongeveer 900 verschillende soorten salie zijn ? Maar ze zijn lang niet allemaal eetbaar. Hier vind je een leuk en informatief artikel over salie.
Wat is salie ?
Een salieplant, als ik een lieveheersbeestje zou zijn, dan,..
Salie behoort, net als tijm, munt en rozemarijn, tot de lipbloemenfamilie. Je kunt het blad en de bloemen in je gerechten verwerken. Ik kan me, als vegetariër, geen Mediterraans gerecht bedenken zonder een paar blaadjes salie. Salie groeit tot láát in het jaar door, en je kunt de blaadjes tot in hartje winter gebruiken.
Ik ben gék op salie. Als kind al vond ik de geur heerlijk. Als ik een ‘lieveheersbeestje’ zou zijn, zou ik elke dag een poos op een salieplant willen zitten. Lijkt me geweldig.
Salie is een groenblijvend struikje dat inheems was in het zuiden van Europa, en het mediterrane gebied. De officiële naam is “Salvia Officinalis”.
Het was pas in de Middeleeuwen dat er in de kloosters weer wat interesse voor salie kwam. Dit was omdat de monniken erover lazen in oude geschriften, die ze kopieerden. Er was nog geen boekdrukkunst, dus alles werd met de hand geschreven en gekopieerd. Men ging salie kweken in de kloostertuinen.
En dit was niet om in de keuken te gebruiken, maar omdat men geloofde dat salie ‘de eeuwige jeugd’ zou geven. Salie werd voornamelijk aan wijn toegevoegd om de zure smaak te maskeren. In de oude Nederlandse taal was ‘Jan Salie’ een uitdrukking voor iemand die nogal sloom was.
Wie was Jan Salie ?
De naam van Jan Salie is gebaseerd op echte salie, een geneeskrachtig en rustgevend kruid. Zo zeer rustgevend dat Potgieter in zijn boek “Jan, Jannetje en hun jongste kind” (1841) Jan Salie laat optreden, die, voor hij naar bed gaat, saliemelk drinkt. In plaats van een glas bier. Jan Salie wist niets tot stand te brengen. En had totaal geen ondernemersgeest. Hij kon niets, wou niets en deed ook niets. Gewoon een slapjanus die tot niets kwam. Zijn naam was Jan Salie en de naam is ontleend aan de flauwig zoete smaak van saliemelk.
De Geneeskrachtige Kruiden. Eigenlijk is tijm een erg oud kruid. In de 11e eeuw werd tijm over de Alpen naar Europa mee genomen. Je kunt het nu in iedere supermarkt kopen. Maar het lekkerste is je eigen gekweekte verse tijm. Het plukken van de kleine blaadjes is een geduldwerkje, maar daar zijn ook wel een paar leuke trucjes voor te verzinnen. Hier vind je weer een leuk artikel uit De Geneeskrachtige Kruiden serie. Deel 2 : Tijm
Wat is tijm ?
Tijm en Tomaten,.. Mmmmm, is lekker !
Ik kan mij, als vegetariër, de groentekeuken niet voorstellen zónder tijm. De smaak is zo subtiel en vol en rijk. Er zijn zelfs oude geschriften over tijm.
..“Een klein blaadje tijm, tussen je vingers gewreven, het hoeft er maar ééntje te zijn, ruik ! Het ruikt naar een stille, warme wereld..”..
Als ik tijm ruik, hoor ik de bijen zoemen. En voel de warme zon. Het doet me denken aan Frankrijk, aan Italië. Tijm is verbonden met honing. In de oude wereld plaatste men tijm naast bijenkorven.
De bijen hielden óók van de geurige en kleurige gele bloemetjes, en zo zorgden de bijen voor de heerlijke tijm honing.
Tijm zijn kleine blaadjes van de tijm plant. Er zijn honderden verschillende soorten tijm, maar de citroentijm (ThymusCitriodorus) en de ’gewone’ tijm (Thymus Vulgaris) zijn de meeste gebruikte in de keuken.
In deze komende serie willen we een reeks heel gewone Nederlandse keuken kruiden gaan bespreken. Kruiden zijn bijzondere planten in de natuur. Kruiden zijn planten die ons leven kunnen verrijken. De meeste algemene kruiden hebben hun geheel eigen geneeskrachtige werking. We gaan een paar aspecten van deze keukenkruiden wat dieper belichten. Wat hun werking op ons lichaam is. Hoe je ze kunt kweken. Welke kruiden wél en niet bij elkaar passen. En in welk gerecht ze goed passen. Gewone kruiden die je overal kunt kopen en in het eten kunt gebruiken. Keukenkruiden die je als flinke plant in je tuin kunt zetten. Of op het balkon of de vensterbank kunt laten groeien. We kunnen natuurlijk een enorm uitgebreid scala kiezen, maar we gaan ons in deze serie beperken tot gewone kruiden die overal verkrijgbaar zijn. Gewone kruiden voor in de keuken. Hier vind je een serie korte artikelen over algemene keukenkruiden. We beginnen met de inleiding (deel 1). Deze serie zal zich langzamerhand gaan uitbreiden. Elk kruid met één lekker recept erbij. Veel lees- en inspiratie plezier gewenst.
Kruiden door de geschiedenis
Zolang mensen hier op deze planeet leven, vertrouwen we al op kruiden. Duizenden jaren lang kenden we de smaak, de geneeskrachtige werking en we gebruikten kruiden om in contact met de Goden te komen. Wist u dat er zaden van kruiden zijn gevonden die 200.000 jaren oud zijn ? De allereerste mensen op aarde aten alléén kruiden die ook door dieren werden gegeten. Dan wisten ze zeker dat de kruiden niet dodelijk waren. Dieren zouden zoiets nooit eten.
Door alle eeuwen heen leidde mondelinge overlevering tot een enorme kennis over kruiden. Deze werd van generatie op generatie overgeleverd. In de oude ayurveda zijn er kruiden beschreven, waarvan de werking éérst duizenden jaren lang mondeling werden overgeleverd. Tot de werking ervan werd opgeschreven.
Het alleroudste begin
Kruiden om het gebed te laten ‘opstijgen’ naar de Goden
In bijna ieder geloof of religie in de wereld was het idee dat de Goddelijke wereld verbonden was met de menselijke wereld. En kruiden waren ‘de brug’ tussen het aardse en het spirituele. De uitleg is dat mét deze (wie)rook het gebed opstijgt naar de Hemel of het hogere in de natuur.
Toen het menselijke denken zich verder ontwikkelde, ontwikkelden de eerste geloven en religies zich tot geneesstelsels voor lichaam én geest én ziel.
De meest opvallendste zijn daarbij de Indiase Ayurveda, de traditionele Chinese geneeskunde. Maar ook in Tibet, in Australië (de Aboriginals) en in Amerika (de Indianen) gebruikten de inheemse bewoners hun hechte relatie met de natuur om hun heen om uit te vinden hoe ze geneeskrachtige kruiden konden gebruiken bij hun rituelen in en hun geneeskunde. Een paar voorbeelden ?
In Australië hebben de ervaringen van de Aboriginals met kruiden zoals eucalyptus en de “tea tree” boom ertoe geleid dat wij de goede werking ervan nu óók kennen
De genezers bij de oude Indianen ‘luisterden’ naar hun planten. En hierdoor leerde wij de echinacea, de alsem en de jeneverbesstruik kennen.
Maar in Afrika vinden we de meeste gevarieerde en oudste kruidentradities. Hier wordt (en werd duizenden jaren lang) tot in de meest afgelegen streken alle aspecten van de geneeskunde doordrongen van het gebruik van kruiden. Soms zijn dit zelfs de enige beschikbare medicijnen.
De oude Egyptenaren schreven en maakten, rond 1550 v. Chr. de “Ebers Papyrus” . Een enorm geschrift met ca 850 verschillende kruidenrecepten en hun werking. Een holistische benadering van ziekte en gezondheid. Tweehonderd jaren later inspireerde dit grote geschrift de Griekse genezer Asclepius om zijn eigen geneescentra op te zetten. Erg bijzonder is dat hij gebruik maakte van kruiden om geest, lichaam en ziel te zuiveren.
De Geneeskundige wetenschap
Hippocrates, de grondlegger van de geneeskunde
Eigenlijk was hiermee de éérste geneeskundige wetenschap geboren. Want deze Asclepius trok enorm veel volgelingen, en één daarvan was Hippocrates. Deze Hippocrates was de grondlegger van de medische wetenschap. Zijn gevleugelde uitspraak kennen we nóg steeds : ..” Laat uw voeding uw medicijn zijn, en uw medicijn uw voeding..”..
En daarmee nam hij afstand van de bestaande ideeën dat zwarte magie of boze geesten de veroorzaker van ziekten zouden kunnen zijn. Hij baseerde zijn praktijk op observaties.
Hij zei dat het lichaam als één geheel moet worden behandeld en zette kruidenmedicijnen, voedsel, frisse lucht, hygiëne en rust op één lijn bij zijn behandelingen van de zieke mens.
Eigenlijk legde Hippocrates hiermee de basis voor de Europese geneeskunde, die 1500 lange jaren méé zou gaan.
Met de komst van de Romeinen werd de geneeskunde een meer ‘mechanische’ van opvatting. Men zag de lichaamsdelen als aparte delen. Dit is nog steeds óók de opvatting van de Farmaceutische wetenschap. En hiermee raakte de kruidengeneeskunde uit de mode.
